Diwrnod Ym Mywyd Cydlynydd Rhaglen Sgrinio Cyn Geni Cymru
Articles
Antenatal poster v4
Sut olwg sydd ar ddiwrnod arferol i Gydlynydd Rhaglen?
Sgrinio Cyn Geni Cymru (ASW) sy’n rheoli’r rhaglenni sgrinio cyn geni - sgan dyddio beichiogrwydd cynnar, sgan anomaledd, HIV, siffilis, hepatitis B, grŵp gwaed a gwrthgyrff, cryman-gell (sickle cell) a thalasaemia, syndrom Down, syndrom Edwards a sgrinio am syndrom Patau. Mae pob menyw feichiog yng Nghymru yn cael cynnig y profion sgrinio hyn gan eu tîm bydwreigiaeth o fewn y bwrdd iechyd. Rydym yn dîm bach o dri Chydlynydd Rhaglen, a arweinir gan Bennaeth Rhaglen wych a'n cefnogi gan dîm gweinyddol gwych. Mae pob diwrnod yn wahanol, rhywfaint o drefn, ond hefyd rhai heb eu cynllunio.-byth yn ddiflas!! Gall fod yn gweithio ar eich Rhaglen eich hun, neu'n ateb ymholiadau i un o'r Cydlynwyr Rhaglen eraill. Mae angen i Gydlynydd Rhaglen feddu ar wybodaeth dda ar draws yr holl Raglenni i allu cefnogi staff y bwrdd iechyd gydag unrhyw ymholiadau ym mhob agwedd ar y Rhaglenni - sy'n enfawr. Y gweithwyr iechyd proffesiynol yr ydym yn gweithio ochr yn ochr â nhw yw myfyrwyr bydwragedd, bydwragedd, sonograffwyr, obstetryddion, neonatolegwyr, firolegwyr, biocemegwyr, geneteg, sefydliadau cymorth yng Nghymru, ac ar draws y pedair gwlad. Mae cryn dipyn o’r drefn ddyddiol yn cynnwys diweddaru ein llenyddiaeth i adlewyrchu arfer gorau, cynhyrchu a diweddaru pecynnau e-ddysgu ar gyfer y Rhaglenni, sicrhau ansawdd y Rhaglenni a sicrhau’n gyffredinol bod ein holl negeseuon, yn ein llenyddiaeth, yn “gyson” - gair rydym i gyd wedi tyfu i’w gasáu! O safbwynt ehangach Iechyd Cyhoeddus Cymru, rwy’n aelod o’r Panel Paru Swyddi, ochr y staff, sy’n rhoi persbectif ehangach i mi o’r rolau o fewn y sefydliad.
Beth yw eich cefndir a beth wnaeth ennyn eich diddordeb yn y maes gwaith hwn?
Dechreuais hyfforddi fel nyrs gofrestredig yn 1984, gan gymhwyso yn 1987. Gweithiais ar ward feddygol a oedd yn arbenigo mewn rheoli Diabetes, roeddwn yn caru’r agwedd hybu iechyd o’r rôl, ac yna dechreuais ar hyfforddiant bydwreigiaeth yn 1988. Cymerais 18 wythnos allan o'r hyfforddiant, i roi theori ar waith, pan oeddwn yn feichiog ac yn rhoi genedigaeth i fy merch gyntaf. 18 wythnos oedd absenoldeb mamolaeth bryd hynny!! Mor falch bod hynny wedi newid dros y blynyddoedd. Cymhwysais fel bydwraig ym 1990 a gweithiais yn y bwrdd iechyd lleol am y 24 mlynedd nesaf. O fewn yr amser hwnnw, bûm yn gweithio gyda phob agwedd ar fydwreigiaeth: gofal cyn geni, gofal ôl-enedigol, gofal cymunedol ac esgor a geni. Dechreuais ymddiddori mewn sgrinio cyn geni pan oedd yn newydd iawn yn ôl ym 1999. Roedd fy nhraethawd hir ar gyfer yr MSc mewn Iechyd Atgenhedlol bryd hynny yn canolbwyntio ar farcwyr uwchsain a ganfuwyd ar sganiau beichiogrwydd. Mae’n anhygoel ein bod yn dal i siarad amdanynt 20 mlynedd yn ddiweddarach-er fy mod yn falch o adrodd, bod rheolaeth y canfyddiadau hyn wedi gwella’n fawr ddiolch i Sgrinio Cyn Geni Cymru. Treuliais ychydig o flynyddoedd yn y bwrdd iechyd yn rheoli’r clinigau cyn geni, yr unedau asesu dydd yn ogystal ag arwain ar y pryderon am obstetreg, gynaecoleg ac iechyd rhywiol. Roedd fy rôl yn mynd yn rhy wan ac ar y pwynt hwn (2014), ymunais ag ASW, gan allu ailffocysu fy amser a’m profiad i rôl roeddwn i’n ei charu, sef sgrinio cyn geni. Y tro hwn ar lefel genedlaethol, yn hytrach nag ar lefel leol.
Beth yw'r darn gorau am eich swydd?
Gan fy mod yn fydwraig am y 33 mlynedd diwethaf, mae helpu i rymuso menywod yn ystod cyfnod pwysig yn eu bywydau wedi bod yn hollbwysig i mi. Gan wybod fy mod, drwy weithio ar lefel genedlaethol, yn cyfrannu at sicrhau bod pob menyw feichiog yn cael mynediad at raglen sgrinio cyn geni o ansawdd uchel gyda phwyslais ar ddewisiadau personol p’un a ydynt yn penderfynu gwrthod neu dderbyn sgrinio. Mae rhai merched yn y gorffennol wedi disgrifio sgrinio cyn-geni fel “bod ar olwyn bochdew, unwaith rydych arni, nid oes modd dod oddi arni”. Mae Sgrinio Cyn Geni Cymru yn lle gwych i weithio; rydym yn gweithio ochr yn
ochr â rhwydwaith o weithwyr iechyd proffesiynol o’r un meddylfryd sy’n esblygu’n barhaus o fewn y byrddau iechyd a thu hwnt.
Beth yw'r darn mwyaf heriol am eich swydd?
Mae gweithio o fewn rhwydwaith clinigol a reolir yn her, wrth i Sgrinio Cyn Geni sefydlu polisïau, safonau a rheoli perfformiad ar gyfer sgrinio cyn geni, a ddarperir wedyn gan y byrddau iechyd. Yn ogystal, mae llawer o drafodaethau gyda gweithwyr iechyd proffesiynol ar yr hyn sydd y tu allan i’r rhaglen sgrinio, lle mae llwybr Sgrinio Cyn Geni Cymru yn dod i ben a llwybrau ymarfer clinigol a diagnostig yn dechrau
Sut ydych chi'n ymlacio y tu allan i'r gwaith?
Ymddeolais yn ddiweddar a dychwelais i weithio'n rhan amser. Nid wyf erioed wedi gweithio unrhyw beth heblaw amser llawn, felly rwy’n dod i arfer gyda’r newid hwn yn araf! Rwy'n dal i fyny ar deithio eto gyda fy ngŵr a'm ci, ar ôl prynu fan gwersylla; rhywbeth a gyfyngwyd arnom dros y blynyddoedd diwethaf.